Dilek (Tasarlama) Kipleri: Eyleme dilek anlamı katan kiplerdir: -meli, -e, -se, -sin. Özel bir zaman anlamı yoktur. Hepsinde kendini pek göstermeyen bir gelecek zaman anlamı sezilir. Onun için bu kipler zamanlara değil anlamlarına göre adlandırılmışlardır.
-e ve -a eki ile oluşturulur. Konuşmacı/yazar tarafından kipin kullanıldığı eylemin gerçekleşmesinin arzulandığını belirtir. Şoför bey, müsait bir yerde ineyim. Sen başarılı olasın diye didiniyorum.
7. sınıflar dilek kiplerini örnek cümlelerle anlattık. Dilek kipleri kendi içerisinde dört ana gruba ayrılır. Gereklilik, istek, dilek ve emir kipleri cümlenin ve eylemin yapısına göre olumlu ya da olumsuz olabilir.
İstek kipi ekleri '-a, -e olarak geçer. İstek kipi eklerinin fiilde belirtilen eylemin gerçekleştirilmesi ya da eylemin olumsuz anlamı ile yapılmamasını istendiği konular için kullanılır. İstek kipinin olumsuz hali de '-ma, -me' ekleri ile temsil edilir.
Gereklilik cümlesi, gereklilik eki -meli ile oluşturulan cümledir. -meli eki büyük sesli uyumuna uyarak -malı hâline dönüşebilir. Gereklilik, tavsiye ve bazen de zorunluluk bildirir.
Dilek cümlesi, Türkçedeki anlamına göre cümle türlerinden biri. Yüklemi dilek-şart kipi ekini (-se) alan ve dilek anlamı taşıyan cümledir. Keşke sen de bizimle sinemaya gelsen. Ölmeden önce oraları da görsem.
fiilin zamanını bildirir. mi, şimdi mi ya da her zaman mı yapıldığı hakkında oluşturan ekler dörde ayrılır: gel-miş, gel-di gibi. kipleri adı da verilir.
Şart kipi kuran -sa / -se eki ile dilek kipi kuran -sa / -se ekleri farklı yapı unsurlarından oluşmuştur (Korkmaz 1995: 160- 2). Eski Türkçede uzun zaman şart eki olarak -sar, -ser kullanılmış, sonra devre- nin sonlarında r düşerek ek -sa, -se biçimine geçmiştir (Ergin 1972: 309).
“Günde kaç saat ders çalışsın?” gibi. Bu sorulara yine emir kipiyle cevap verebiliriz. “Oğlum hangi kitapları okusun sorusun” “Oğlunuz hikaye kitapları okusun”. “Günde kaç saat ders çalışsın?” “Günde üç saat ders çalışsın.” şeklinde cevap verebiliriz.
Emir kipinde çekilen bir fiilde yalnızca fiil kökü ve şahıs eki bulunur. Bütün dillerde bu kip, acil durumlarda da kullanıldığından fiilin en kısa şeklidir. 1. tekil (ben) ve çoğul (biz) için çekimi yoktur: gel, gel-sin, gel-in(iz), gel-sinler.
SON YAZILAR
Devremülk satışında DASK zorunlu mu
Ankara havaalanında döviz bürosu var mı
Can eriği sağlıklı mı
Akıllı kemoterapi ilacı saç döker mi
Deniz şortu yıkanır mı
Etin tuzunu ne alir
Ayağın üstünde kemik çıkması
Ev türleri
Aldirin ilaç
Bıldırcın eti lezzetli mi
42HM nereye gidiyor
25 haziran onur yürüyüşü
24 tv genel yayın yönetmeni
Demdeme türü
Ayet Hala akıllanmayacak mısınız
Didim Bodrum arası feribot var mı
Falda kapı görmek
Bogazda nodüller tehlikelimi
Devrim özkan yaş
Dünya Hakkında Bilgi
Ağzının payını vermek
Çamaşır makinesi kireç tutmaması için ne yapmak lazım
Er işareti
Alkolün vücuda etkileri
Bitlis nüfusu merkez
Aşk filmlerinin unutulmaz yönetmeni konusu
Ağzımın içi tuzlu gibi
Aşırı tatlı tüketimi
Banyodan sonra ayaklara soğuk su dökmek hadis
Ayvalıktan nereye feribot var
Dev çıyan zehirli mi
Engelleyince hikaye görünür mü
Bactroban krem nereye sürülür
Çekirdek aile tanımı
132 ne hattı
Derya Balta Hilal ne oldu
Allah ın her şeyi bilme sıfatı
Ayakta yolcu taşıma cezası
Eti Puf neyle yapılıyor
Birlesik zamanli fiil