Deyimlerin büyük çoğunluğu mecaz anlamlıdır, yani deyim içindeki sözcüklerin karşıladıkları anlamlar ile deyimin karşıladığı anlam farklıdır. 6. Sayıları az da olsa gerçek anlamlı deyimler de vardır.
A) Deyimler, hem gerçek hem mecaz anlam içe- rebilir: Nihayet kollarını sıvadı ve çalışmaya başladı. B) Tümüyle mecaz anlam taşıyabilir: Zaten çok üzüntülüydüm, annemin sözleri de bunun üzerine tüy dikti.
Mecaz Anlamlı Kelimeler: Kelimelerin cümle içinde, sözlük anlamlarından başka anlamlarda kullanılmasına MECAZanlamı denir. Aslan, ormanların kralıdır. Ahmet Ali'yi gösterip: "Aslana bak aslana." dedi. Bir sözcüğün gerçek anlamından uzaklaşarak, bütünüyle başka bir anlamda kullanılmasına “mecaz anlam” denir.
Bir kelimenin kendi gerçek (temel) anlamı dışında, başka bir anlam için kullanılmasıdır. Kelimenin hakiki (gerçek/temel) anlamının anlaşılmasına karîne-i mânia adı verilen akla dayalı (aklî) bir engel vardır. Bu, sözü söyleyenin sözü gerçek anlamda kullanmadığının delili olur.
Atasözlerinde kelimelerin bir kısmı gerçek anlamıyla kullanılırken bir kısmında mecaz anlamıyla kullanılmıştır. Buna göre, anlamları bakımından atasözleri üçe ayrılmıştır: Gerçek anlamlı, kısmen mecaz anlamlı ve mecaz anlamlı atasözleri. Gerçek anlamlı atasözlerinde, bütün kelimeler gerçek anlamda kullanılmıştır.
Deyimlerin büyük çoğunluğu mecaz anlamlıdır, yani deyim içindeki sözcüklerin karşıladıkları anlamlar ile deyimin karşıladığı anlam farklıdır.
3. Deyimler genellikle mecaz anlamlıdır. Örnekler: » “Kök söktürmek” deyimi “bir bitkinin kökünü çıkarttırmak” değil, “güçlük çıkarmak, uğraştırmak” anlamındadır. » “Hapı yutmak” deyimi “ilaç içmek” değil, “kötü duruma düşmek” anlamındadır. 4. Bazı deyimlerin gerçek anlamları da vardır.
Bir sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni anlamlara mecaz anlam denir. Mecaz anlamda abartı ve soyutlama söz konusudur. Örnek: Batık şirketin eski çalışanıymış.
Bir ilgi veya benzetme sonucu sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni anlamlara mecaz anlam denir. Mecaz anlamda kullanılan sözcükler genellikle soyut anlam kazanır. Matematik: Doğal sayılar, kare, polinom… Tiyatro: Sahne, perde, kostüm…
Türkçede kelimeler birden fazla anlam taşıyabilir. Gerçek anlamları dışında yeni anlamı ile kullanılan kelimelere mecaz denilir. Mecaz anlamlı kelimeler çoğunlukla atasözleri ve deyimlerde de kullanılmaktadır. Mecaz genellikle şiirlere estetik anlam kazandırması ile bilinir.
Bir kelime gerçek anlamından tam manasıyla kopamamışsa yan anlamlı olarak değerlendirilirken; gerçek anlamında tamamen kopmuş olan sözcükler ise mecaz anlamlı olarak değerlendirilmektedir. Örneğin; “Dün akşam ateşim yükseldi.” cümlesindeki ateş kelimesi gerçek anlamından çok fazla uzaklaşmadığı için yan anlamlıdır.
İşte “kol” kelimesinin bu ikinci cümledeki anlamına “kol” kelimesinin mecaz anlamı denebilir. Fakat “Kapının kolu kırıldı.” cümlesin- de “kulp”, “elcek” anlamındadır ve bir kavrama ad olmak için mecazlaşmış- tır.
SON YAZILAR
Devremülk satışında DASK zorunlu mu
Ankara havaalanında döviz bürosu var mı
Can eriği sağlıklı mı
Akıllı kemoterapi ilacı saç döker mi
Deniz şortu yıkanır mı
Etin tuzunu ne alir
Ayağın üstünde kemik çıkması
Ev türleri
Aldirin ilaç
Bıldırcın eti lezzetli mi
42HM nereye gidiyor
25 haziran onur yürüyüşü
24 tv genel yayın yönetmeni
Demdeme türü
Ayet Hala akıllanmayacak mısınız
Didim Bodrum arası feribot var mı
Falda kapı görmek
Bogazda nodüller tehlikelimi
Devrim özkan yaş
Dünya Hakkında Bilgi
Ağzının payını vermek
Çamaşır makinesi kireç tutmaması için ne yapmak lazım
Er işareti
Alkolün vücuda etkileri
Bitlis nüfusu merkez
Aşk filmlerinin unutulmaz yönetmeni konusu
Ağzımın içi tuzlu gibi
Aşırı tatlı tüketimi
Banyodan sonra ayaklara soğuk su dökmek hadis
Ayvalıktan nereye feribot var
Dev çıyan zehirli mi
Engelleyince hikaye görünür mü
Bactroban krem nereye sürülür
Çekirdek aile tanımı
132 ne hattı
Derya Balta Hilal ne oldu
Allah ın her şeyi bilme sıfatı
Ayakta yolcu taşıma cezası
Eti Puf neyle yapılıyor
Birlesik zamanli fiil