Black Friday, insanların her yıl Kasım'ın dördüncü perşembesinde kutlanan Şükran Günü'nden sonraki Cuma günü aileleriyle kent merkezlerinde alışverişe çıktığı ABD'de başlayan bir gelenek. Bu günde olabildiğince fazla müşteriye ürün satmak isteyen şirketler ise indirimlerinde birbirileriyle yarışıyor.
Black Friday'in kökeni, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Şükran Günü'ne dayanıyor. Şükran Günü, her yıl Kasım ayının dördüncü Perşembe günü kutlanır ve ertesi gün, yani Cuma günü, yılbaşı alışveriş sezonunun başlangıcı olarak kabul edilir. Black Friday kavramı ilk kez 1960'lı yıllarda Philadelphia'da ortaya çıkmıştır.
Tarihi. Bu alışveriş gününe tarihte ilk defa 1961 yılında gazetelerde Black Friday olarak bahsedilmiştir. O günde, Philadelphia'da, alışverişten dolayı oluşan yoğun trafik ve zorluklar nedeniyle bu isim verilmiştir. Son yıllarda, bu gün, hem insanlar hem de mağazalar için olumlu şekilde karşılanmaktadır.
Kara Cuma (Farsça: جمعه سیاه, Cum'e-yi Siyāh) 8 Eylül 1978'de (İran takvimine göre 17 Şehrivar 1357) İran'da meydana gelen, ve Tahran'daki Jale Meydanı'nda Pehlevi ordusu tarafından 64 veya en az 100 kişinin vurularak öldürüldüğü ve 205 kişinin yaralandığı bir olaya verilen addır.
Kara Cuma, her yıl Şükran Günü'nden sonraki ilk Cuma'ya denk gelir.
Kasım indirim günleri ise 1932 yılından beri zevk ve eğlence içinde geçirilen şükran gününden sonra Noel alışverişi sezonunun başlangıcı olarak kabul edilmektedir. Kasım indirimi olarak söz edilen bu alışveriş çılgınlığından tarihte ilk defa 1961 yılında gazetelerde bahsedilmiştir.
Salı anlamına gelen “tuesday” Tiw, çarşamba anlamına gelen “wednesday” Woden/Odin, perşembe anlamındaki “thursday” Thor, cumanın karşılığı olan friday ise Freya isimli mitolojik karakterlerle ilişkilidir.
BF aslında Amerika Birleşik Devletleri'nde (ABD) Şükran günü olan Kasım'ın dördüncü perşembesini takip eden cuma gününü ifade ediyor ve 1952'den bu yana Noel alışveriş sezonunun ilk günü kabul edilerek indirimler başlıyor. Resmi bir tatil olmayan bugüne 'Kara' denmesinin nedeni ise 1960'larda başlıyor.
Bu özel gün, ilk kez 1990'larda Çin'de bekarlar arasında kendi kendine bir kutlama günü olarak ortaya çıkmıştı. 11 Kasım (11.11), tarihsel olarak “bekar” olmanın bir sembolü olarak kabul edilen 4 tane “1” rakamının birleşiminden oluşuyor. Yani 11.11, bekarlar için bir kutlama günüydü.
Peki, Black Friday'de alışveriş yapmak caiz midir? İşte yanıtı! Bu günün indirimlerinden ve tekliflerinden yararlanmakta dini açıdan bir sakınca yoktur. Allah'ın her günü satış yapmak caizdir, Cuma namazı saati hariç.
Derya Çınar
