İstanbul'un Kandilli semtinde dünyaya gelen Ali Sami Yen babası meşhur ansiklopedist ve Osmanlı entelektüeli Arnavutluk'un Frashëri köyünden Şemseddin Sami Fraşeri'dir.
Şemseddin Sami (1 Haziran 1850, Fraşer - 1 Temmuz 1904, İstanbul); roman, tiyatro, sözlük, ansiklopedi ve çeviri gibi alanlarda toplam kırktan fazla eseri olan roman yazarı, tiyatro yazarı, çevirmen, gazeteci, sözlükçü ve dil bilginidir. Çok yönlü ve yenilikçi bir aydındır.
İstanbul'un Kandilli semtinde dünyaya gelen Ali Sami Yen babası meşhur ansiklopedist ve Osmanlı entelektüeli Arnavutluk'un Frashëri köyünden Şemseddin Sami Fraşeri'dir. Galatasaray Lisesinde öğrenim gördüğü sırada, Moda'da İngilizlerden gördüğü futbolu okulda arkadaşlarıyla oynamaya başladı.
Aslen Arnavut olan Şemsettin Sami, ağabeyi Fraşirili Abdül Bey ile birlikte, Latin ve Yunan harflerini kullanan ilk Arnavut alfabesini geliştirmiş (1879) ve Arnavutça bir gramer kitabı yazmıştır (1886). Kardeşi Naim Fraşıri, Arnavut millî şiirinin kurucusu olarak kabul edilir.
☀ Alevi Haber ☀ on X: "Galatasaray Klübünün kurucusu Ali Sami Yen'in Babasının bir Bektaşi olduğunu biliyor muydunuz? #Alevi #Bektaşi #Kızılbaş https://t.co/ju7t5i7qdc" / X.
1876'da Mihran Efendi'yle Sabah gazetesini çıkarmaya başlar, Şehname kaynaklı telif piyesi Gave'yi yayımlar. 1877'de Sarf ve Nahiv yayımlanır ve Sami, 1878'de Tercüman-ı Şark gazetesinin başyazarı olur.
ÖZ: Bir Tanzimat aydını olan Şemsettin Sami, hayatını Türk kültürü, sanatı, edebiyatı, dili gibi son derece geniş bir sahaya adayan ve bu adanmışlığı hâlen bugün bile aşılamamış bazı ölmez eserleriyle somutlayan büyük bir âlimdir. Bu, tartışmasız bir gerçektir.
Devlet adamı yetiştirmek amacıyla II. Beyazıt tarafından 1481'de kurulan mektep, adını kurulduğu bölge olan "Galata Sarayı"ndan alıyor. Okul, modern konumuna 1 Eylül 1868'de Sultan Abdülaziz döneminde kavuştu.
BESA YAHUD AHDE VEFA (ŞEMSETTİN SAMİ) Şemsettin Sami'nin bir töre oyunu. Beş “fasıl”dan oluşan Besa Yahut Ahde Vefa, Şemsettin Sami'nin Tanzimat Döneminde moda olan "millî tiyatro" anlayışına uygun olarak kaleme aldığı bir oyundur. Oyun, Arnavutların bir töresi olan besa kavramı etrafında döner.
Osmanlı İmparatorluğu'nda millet-i sadıka olarak anılan Arnavutların ünlü Fraşiri ailesindendir. Bektaşi Tekkesi'ne devam eden Şemseddin Sami; ilk Türkçe roman Taaşşuk-ı Tal'at ve Fitnat'ı yazar. Türk diline büyük katkıları vardır ama henüz 54 yaşındayken vefat eder.
Emre Ali Demir
