Teyzesinin oğlu Kamuran'a âşık olup nişanlanan Feride, onun Münevver adlı bir kızla ilişkisi olduğunu öğrenince evden kaçar. Yaşlı süt annesinin yanına sığınan genç kız, başvurusu sonucu öğretmen olur. Aşırı ve gösterişli güzelliği başına dertler açan Feride, sık sık tayini çıkıp yer değiştirmektedir.
Türk edebiyatının en çok okunan romanlarından Çalıkuşu'nun uyarlaması olan dizi, romanın başkahramanı Feride'nin hayat hikâyesini merkezine alıyor. Annesini kaybetmesiyle küçük yaşta öksüz kalan Feride, asker olan babası tarafından İstanbul'a anneannesinin yanına getirilir.
Romanda, İstanbul köklü bir ailenin kızı olan çocuk ruhlu Feride'nin çok sevdiği nişanlısı tarafından ihanete uğramasıyla kendini öğretmenlik mesleğine adaması ve hayatını kazanabilmek için Anadolu'da şehir şehir dolaşması anlatılır.
Feride, küçük yaşta ailesini kaybetmesinin ardından teyzesi ile yaşar. Neşeli tavırları ile herkese kendisini sevdiren Feride'ye çevresindeki insanlar 'Çalıkuşu' adını takar. Liseden mezun olduktan sonra kuzeni Kamuran ile yakınlaşan Feride, kısa bir süre sonra Kamuran ile nişanlanır.
Sonuçta Feride bulunamaz. Reşat Nuri Güntekin Bursa'ya ilk kez 1913 yılında, 24 yaşındayken geldi. Bursa Sultanisi'nde (Bursa Erkek Lisesi) orta kısım Fransızca öğretmeni olarak 1 yıl 28 gün çalıştı (Kanter, 2006, s. 19).
Çalıkuşu Feride'nin arzusunu akla, mantığa, sağduyuya, elverişliliğe kurban etmez. Onun yerine roman Feride'nin “mutlaka istediği şeyi” etrafındakiler ne derse desin elde etmesiyle biter. Nitekim romanın sonunda Kamran'ı kendisine çekip öpen de Feride olur.
Çalıkuşu'nda final akşamı!
Neriman'ın karnındaki bebeğin Kamran'dan olmadığını herkes öğrenir. Aşk kaldığı yerden devam etmeye başlamıştır. Konaktakiler bu mutlu haberin sevincini yaşarken Azelya'nın canı çok sıkılır. Acısı ve öfkesi bitmeyen Neriman, ona uyguladığı tedavi gerekçesiyle Kamran'ı şikayet eder.
Çalıkuşu kitabının konusu kitabın ana karakteri olan Feride, yabancı bir şehire ve yabancı bir otele gider. Otelde ise kendi genç kızlık dönemlerini anlatır. Çalıkuşu kitabının ana fikri eğer ortada gerçek bir aşk söz konusu ise araya kimler girerse girsin bu aşka kimse engel olamaz. Çalıkuşu Kitabını Kim Yazmıştır?
Reşat Nuri Güntekin'in (1889-1956) Çalıkuşu (1922) adlı romanında bürokrasi eleştirilmektedir. Gereksiz kırtasiyecilik, bireyin dışlanması, bürokra- sinin kişisel menfaatlere alet edilmesi gibi meseleler vurgulanmaktadır. Yazar, bürokrasiyi eleştirirken aynı zamanda nasıl olması gerektiğini de göstermekte- dir.
Modern eğitimin gericilere karşı verdiği mücadele anlatılıyor. Şahin Bey öğretmen okulundan mezun olduktan sonra tayini İstanbul'a çıktığı halde bir taşra kasabasına gitmek ister. Anadolu'da görev yapmak isteyen bu genç, yetkililerle konuşarak tayinini Anadolu'ya aldırır.
Defne Aksoy
