Usûl ve furûa yani anne, baba, dede ve ninelerle, çocuk ve torunlara zekât verilmez (Mevsılî, el-İhtiyâr, 1/381). Çünkü kişi bakmakla yükümlü olduğu bu kimselere zekât verecek olsa verdiği zekât dolaylı yoldan kendisine dönmüş olacaktır.
Ancak Şafii mezhebinde sırf borcu kapatmak için usul ve füru birbirine zekat verebilir. Damad kayın babasına, kayın baba damadına zekat verebilir. Bu hususta bir bir sakınca yoktur.
Şâfiî mezhebinin meşhur olan görüşüne göre ise hiçbir borç, zekâta tâbi olan malların hiçbirisinden düşülmez, dolayısıyla borçluluk hâli zekât vermeye engel değildir (Nevevî, el-Mecmû', 5/344).
Zekât kimlere verilmez? Zekât verebilecek durumda olanlara, Müslüman olmayan kimselere, Birinci derece akrabalara (Anne, Baba, Büyükanne, Büyükbaba, çocuklara, torunlara vb.) ve karı-kocanın birbirine zekât vermesi caiz değildir.
Muhtaç Kardeşlere Zekât Verilir mi? Kardeşe fitre ve zekât verilir mi sorusu beraberinde dinen vacip olan durumlarında öğrenilmesini sağlamaktayız. Genel bakımdan muhtaçlık yaşayan kardeşe fitre ve zekât verilmektedir.
Usûl ve furûa yani anne, baba, dede ve ninelerle, çocuk ve torunlara zekât verilmez (Mevsılî, el-İhtiyâr, 1/381). Çünkü kişi bakmakla yükümlü olduğu bu kimselere zekât verecek olsa verdiği zekât dolaylı yoldan kendisine dönmüş olacaktır.
Zekâtın farz olması için şartlar; malların nisaba ulaşması yanında nâmî (üreyici/artıcı) olması, sahip olunduğu andan itibaren üzerinden bir yıl geçmesi, bir yıllık borcundan ve aslî ihtiyaçlardan fazla olmasıdır.
Nisap miktarı mala (80,18 gr altın) sahip olan bir kimseye, malının üzerinden bir sene geçtikten sonra üzerine zekat vermek farz olur. Asli ihtiyaçlarından ve borçlarından başka, bu nisap miktarı altına veya bu değerde nakit para ve ticaret malına sahip her müslüman, yılda bir defa zekat ibadetini yerine getirir.
Bir kimsenin zekât vermekle mükellef olması için Müslüman, hür, akıllı, büluğ çağına erişmiş olması; borcundan ve aslî ihtiyaçlarından fazla hakikaten ya da hükmen artıcı mahiyette yani kazanç sağlayıcı nitelikte ve üzerinden bir yıl geçmiş nisap miktarı mala sahip olması gerekir.
80 gram altın ne kadar zekat verilir sorusuna gelindiğinde ise bunun cevabı kırkta biri kadardır. Yani %2,5 oranında zekat verilmesi gerekmektedir.
Emre Ali Demir
